Gemi Söküm Nedir? Hayalet Gemilere Ne Oluyor? Aliağa Gemi Söküm

 

Gemi Söküm Nedir?

 Gemi söküm (ship scrap), gemilerin hurdaya çıkarılması ve parçalarının sökülerek en başta çelik olmak üzere hurda olarak satılması sürecidir. Gemi söküm sanayi, ekonomik ömrünü tamamlamış gemilerin çevreye kirliliğinin önüne geçmesiyle beraber, gemi sökümü yapan ülkelere de ekonomik getiri sağlamaktadır. Dünya çapında her yıl ömrünü tamamlamış 200 ila 800 geminin parçalanıp geri dönüştürüldüğü tahmin edilmektedir.

 Bir geminin hurdaya çıkarılması ve parçalarının geri dönüştürülmesi, bir gemide kalan makine parçaları ve donanımları gibi tüm ekipman ve öğelerin kaldırılmasından, tüm geminin altyapısının kesilmesine ve geri dönüştürülmesine kadar çok çeşitli faaliyetleri içeren çok yoğun bir süreçtir. 

 Bir gemiyi parçalamanın ana itici gücü, gemi yaşlandıkça bakım maliyetlerinin artmasıdır. Ayrıca, denizcilik şirketleri, gemileri için liman ücretleri, mürettebat maaşları ve petrol ücretleri vs. gibi maddi zorlukların da üstesinden gelmek zorundadır.

 Dünyanın en büyük dört gemi söküm ülkesi Hindistan, Bangladeş, Pakistan ve Türkiye'dir. Bu dört ülke, ağırlık bazında dünyadaki gemi geri dönüşümünün tahmini yüzde 85'ini gerçekleştirmektedir. Ülkemizde tek gemi söküm merkezi İzmir'in Aliağa ilçesindedir.

Hayalet Gemilere Ne Oluyor?

 İflas, haciz, karaya oturma gibi durumlar sebebiyle kullanılamayan ve ekonomik ömrü tükenmiş gemilere hayalet gemiler denir. Türkiye'de yaklaşık 140 hayalet gemi bulunmaktadır. Bu hayalet gemiler personelli ise iki yıl, personelsiz ise bir yıl bulunduğu yerden ayrılmamışsa çevreye risk teşkil etmektedir. Bu durumda, liman başkanlıkları, yabancı bayraklı gemilerin bayrak devletlerine bildirimde bulunarak 45 gün içerisinde bu gemilerin kaldırılması talep eder. Kaldırılmayan gemiler ise liman başkanlığı önderliğinde kurulan komisyon ile satışa sunulur. Satılan gemiler gemi söküme gönderilerek  geri dönüşüme katkıda bulunur.

Aliağa Gemi Söküm

 Türkiye, Akdeniz çanağında gemi geri dönüşüm faaliyetlerinin sektörel olarak yapıldığı tek ülke konumunda. Zamanlarının en gözde gemileri son yolculuklarını tamamlamak için rotalarını İzmir-Aliağa'ya çevirmektedir. Aliağa'daki binlerce kişiye iş sağlayan 22 geri dönüşüm firmasının toplam dönüşüm kapasitesi yılda yaklaşık 1 milyon ton. Aliağa'da son yolculuğuna çıkan gemiler hammaddeye dönüştürüldükten sonra Türkiye'nin demir ve çelik ithalatı azaltmasında yardımcı oluyor. Ayrıca, Türk firmaları bu demir ve çeliği daha ekonomik fiyata temin ederken, diğer ülke firmalarına göre daha rekabetçi fiyat sunabiliyorlar.