Kerteriz Nedir? Hakiki Kerteriz, Nisbi Kerteriz ve Running Fix

  Daha önceki yazılarımızda deniz haritaları, seyir planlaması ve gemi zabitlerinin görevlerinden bahsetmiştik. Bu yazımızda ise seyrin temel kavramlarından biri olan kerteriz hakkında bilgi vereceğiz.

  Denizcilikte emniyetli seyir yapabilmek için çevredeki cisimlerin ve diğer gemilerin konumlarının doğru şekilde belirlenmesi gerekir. Bu amaçla kullanılan en önemli yöntemlerden biri kerteriz almaktır.

Kerteriz Nedir?

  Kerteriz, herhangi bir cismin yönü ile esas alınan yön arasındaki açıdır.

 Başka bir ifadeyle, gözlem yapılan bir noktadan belirli bir hedefin hangi yönde bulunduğunu gösteren açısal değere kerteriz denir.

  Kerterizler pusula, radar veya elektronik seyir cihazları yardımıyla alınabilir ve geminin mevki tayininde önemli rol oynar.

Hakiki Kerteriz Nedir?

  Bir cismin coğrafi kuzey (Hakiki Kuzey) referans alınarak ölçülen yönüne hakiki kerteriz denir.

Hakiki kerteriz;

• 000° ile 360° arasında ölçülür,
• Saat yönünde artar,
• Deniz haritalarında kullanılan standart kerteriz türüdür.

  Seyir haritaları üzerine çizilen tüm kerterizler hakiki kerteriz olarak değerlendirilir. Bu nedenle nisbi veya pusula kerterizleri haritaya aktarılmadan önce hakiki kerterize dönüştürülmelidir.

Nisbi Kerteriz Nedir?

  Nisbi kerteriz, geminin pruvası 000° kabul edilerek bir hedefin gemiye göre bulunduğu yönün ölçülmesidir.

  Bu yöntemde coğrafi kuzey dikkate alınmaz. Ölçüm tamamen geminin mevcut baş istikametine göre yapılır.

  Nisbi kerteriz belirtilirken hedefin sancakta mı yoksa iskelede mi olduğu mutlaka ifade edilir.

Örnek:

• Sancak 30°
• İskele 45°

gibi kullanılır.

Nisbi Kerteriz Nasıl Hakiki Kerterize Çevrilir?

  Nisbi kerterizin haritada kullanılabilmesi için hakiki kerterize dönüştürülmesi gerekir.

Hedef sancakta ise:

  Hakiki Kerteriz = Gemi Rotası + Nisbi Kerteriz

Hedef iskelede ise:

  Hakiki Kerteriz = Gemi Rotası − Nisbi Kerteriz

 Elde edilen sonuç 360°'yi geçerse veya 0°'ın altına düşerse uygun şekilde düzeltilmelidir.

Kerteriz Sorusu Örneği

 Rotası 070° olan A gemisinin vardiya zabiti, B gemisini İskele 40° kerterizde görmektedir.

  B gemisinin vardiya zabiti ise A gemisini İskele 110° kerterizde görmektedir.

  Bu durumda karşılıklı kerteriz ilişkileri kullanılarak B gemisinin rotası hesaplanabilir.

  Bu tip sorular özellikle güverte zabitliği yeterlilik sınavlarında ve denizcilik fakültelerinde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

Running Fix Nedir?

  Running Fix, aynı seyir yardımcısından veya aynı kara noktasından farklı zamanlarda alınan iki kerteriz yardımıyla gemi mevkiinin belirlenmesi yöntemidir.

Bu yöntemde;

• İlk kerteriz alınır,
• Geminin bu süre içerisinde yaptığı yol hesaplanır,
• İlk kerteriz hattı geminin yaptığı yol kadar kaydırılır,
• İkinci kerteriz ile kesişim noktası bulunur.

  Bu kesişim noktası geminin tahmini mevkiini verir.

  Running Fix yöntemi özellikle elektronik seyir sistemlerinin bulunmadığı dönemlerde yaygın olarak kullanılmıştır. Günümüzde GPS sistemleri yaygın olsa da seyir eğitiminin temel konularından biri olmaya devam etmektedir.

Kerterizin Seyirde Önemi

  Kerteriz alma işlemi;

• Mevki tayini,
• Çatışma riskinin değerlendirilmesi,
• Kara seyri,
• Liman yaklaşmaları,
• Acil durum seyri

gibi birçok konuda kullanılmaktadır.

  Modern radar ve elektronik harita sistemleri bulunsa da kerteriz bilgisi, her güverte zabitinin bilmesi gereken temel seyir konularından biridir.

Sonuç

  Kerteriz, bir hedefin yönünü belirlemek için kullanılan temel seyir kavramlarından biridir. Hakiki kerteriz coğrafi kuzeye göre ölçülürken, nisbi kerteriz geminin pruvası esas alınarak ölçülür. Running Fix ise farklı zamanlarda alınan kerterizler yardımıyla geminin mevkiini belirleme yöntemidir. Bu bilgiler, emniyetli seyrin temel taşlarından birini oluşturmaktadır.