Uçaklar Neden Olabildiğince Yüksekten Uçar?

Yolcu Uçakları Neden Yaklaşık 10 Kilometre Yüksekte Uçar?

  Yolcu uçakları, kalkış ve varış noktaları arasındaki mesafeye, hava şartlarına ve uçak tipine göre farklı irtifalarda seyretse de genellikle 30.000 ila 42.000 feet (yaklaşık 9 ila 13 kilometre) arasında uçarlar. Ticari yolcu uçaklarının en sık kullandığı seyir irtifası ise yaklaşık 35.000 feet yani 10 kilometre civarındadır.

Uçaklar Neden Yüksek İrtifada Uçar?

  Daha Az Hava Direnci ve Daha Az Yakıt Tüketimi

  Uçakların yüksek irtifalarda uçmasının en önemli nedeni hava direncini azaltmaktır.

  Yerden yükseldikçe atmosfer incelir ve havanın yoğunluğu azalır. Hava yoğunluğunun azalması, uçağın ilerlerken karşılaştığı sürtünme kuvvetini düşürür. Böylece motorlar aynı hızı koruyabilmek için daha az güç üretir ve daha az yakıt tüketir.

  Havayolu şirketleri için yakıt maliyetleri en büyük gider kalemlerinden biri olduğu için optimum uçuş yüksekliği ekonomik açıdan büyük önem taşımaktadır.

Türbülans ve Hava Olaylarından Kaçınmak

  Dünya atmosferinin en alt katmanı olan troposferde yağmur, kar, dolu, fırtına ve yoğun bulutlanma gibi meteorolojik olaylar meydana gelir.

  Troposfer yaklaşık 36.000 feet yüksekliğe kadar uzanır. Bunun üzerindeki katman ise stratosferdir.

  Ticari yolcu uçakları genellikle troposferin üst sınırına yakın veya stratosferin alt kısmında uçarak daha sakin hava koşullarından faydalanır. Bu sayede yolcular daha konforlu bir uçuş deneyimi yaşar ve türbülansın etkileri azalır.

Hava Trafiğini Düzenlemek

  Gökyüzü de kara yolları gibi belirli kurallara göre kullanılan bir trafik sistemine sahiptir.

  Kuşlar, helikopterler, sportif hava araçları ve genel havacılık uçaklarının büyük bölümü 10.000 feetin altında faaliyet gösterir.

  Ticari yolcu uçaklarının daha yüksek irtifalarda uçması, hava trafiğinin daha güvenli ve düzenli şekilde yönetilmesini sağlar.

Acil Durumlarda Daha Fazla Zaman Kazandırır

  Yüksek irtifada uçmanın bir diğer avantajı da pilotlara acil durumlarda daha fazla hareket alanı sağlamasıdır.

  Örneğin motor arızası gibi bir durumda uçak hemen düşmez. Pilotlar yüksek irtifanın sağladığı potansiyel enerji sayesinde uzun mesafeler süzülebilir ve uygun bir meydana yönlenebilir.

  Bu durum mürettebata ve yolculara ilave güvenlik sağlar.

Uçaklar Neden Daha Da Yükseğe Çıkmaz?

  İlk bakışta daha yükseğe çıkmanın daha fazla yakıt tasarrufu sağlayacağı düşünülebilir. Ancak her uçağın güvenli şekilde uçabileceği bir maksimum irtifası vardır.

İrtifa arttıkça:

• Hava yoğunluğu azalır,
• Motorların ihtiyaç duyduğu oksijen miktarı düşer,
• Kanatların ürettiği kaldırma kuvveti azalır,
• Kabin basınçlandırma sistemlerinin yükü artar.

  Bu nedenle modern yolcu uçaklarının büyük bölümü yaklaşık 41.000-43.000 feet seviyelerinin üzerine çıkmaz.

  Örneğin Boeing 737 ve Airbus A320 gibi dar gövdeli uçaklar genellikle 35.000-41.000 feet arasında uçarken, bazı uzun menzilli geniş gövdeli uçaklar 43.000 feet seviyelerine kadar çıkabilmektedir.

Uçuş İrtifası Nasıl Belirlenir?

  Bir uçağın hangi irtifada uçacağı birçok faktöre bağlıdır:

• Uçağın ağırlığı,
• Yolcu ve kargo miktarı,
• Yakıt yükü,
• Hava durumu,
• Rüzgar koşulları,
• Hava trafik yoğunluğu,
• Uçuş mesafesi.

  Özellikle uzun menzilli uçuşlarda uçak yakıt tükettikçe hafifler ve daha yüksek irtifalara tırmanabilir. Bu uygulamaya havacılıkta "step climb" adı verilmektedir.

Sonuç

  Yolcu uçaklarının yaklaşık 10 kilometre yüksekte uçmasının temel sebepleri; hava direncini azaltmak, yakıt tasarrufu sağlamak, türbülansın etkilerini azaltmak, hava trafiğini düzenlemek ve acil durumlarda daha fazla güvenlik sağlamaktır. Bu nedenle ticari havacılıkta kullanılan seyir irtifaları, performans ve emniyet arasında optimum dengeyi sağlayacak şekilde belirlenmektedir.