Uçaklar Hangi Yakıtı Kullanır? Jet Yakıtı Nedir ve Neden Kerosen Tercih Edilir?

  Daha önceki yazımızda G Kuvveti'nin ne olduğundan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise uçakların hangi yakıtları kullandığından ve havacılıkta neden özel yakıtların tercih edildiğinden bahsedeceğiz.

  Alternatif enerji teknolojilerinde önemli gelişmeler yaşanmasına rağmen günümüzde özel ve ticari uçakların büyük çoğunluğu hâlâ sıvı yakıtlarla çalışmaktadır. Ancak uçaklarda kullanılan yakıtlar, otomobillerde kullanılan benzin ve dizelden farklıdır. Havacılık sektöründe kullanılan yakıtlar; yüksek performans, güvenlik, verimlilik ve zorlu atmosfer koşullarına dayanıklılık gibi kriterler göz önünde bulundurularak geliştirilmiştir.

Uçaklar Ne Tür Yakıt Kullanır?

  Uçaklarda kullanılan yakıt türü, motor tipine göre değişiklik göstermektedir.

 Piston motorlu küçük uçaklarda genellikle AVGAS (Aviation Gasoline) adı verilen havacılık benzini kullanılmaktadır. Ticari yolcu uçakları, kargo uçakları ve savaş uçaklarının büyük bölümü ise jet motorlarıyla çalıştıkları için kerosen bazlı yakıtlar kullanmaktadır.

  Günümüzde en yaygın kullanılan jet yakıtı Jet A-1'dir. Bazı kaynaklarda JP-1A olarak da ifade edilen bu yakıt türü, büyük ölçüde rafine edilmiş kerosenden oluşmaktadır. Yakıt içerisine eklenen özel katkı maddeleri ise motor sistemlerini korozyona, aşınmaya ve buzlanmaya karşı korumaya yardımcı olur.

Neden Kerosen Bazlı Yakıtlar Tercih Edilir?

  Uçaklarda kerosen bazlı yakıtların tercih edilmesinin birçok nedeni bulunmaktadır.

  Öncelikle kerosen, benzine göre daha düşük uçuculuğa sahiptir. Parlama noktası yaklaşık 38°C civarındadır. Bu durum yakıtın depolanması ve taşınması sırasında daha güvenli olmasını sağlar.

  Bir diğer önemli avantaj ise düşük donma noktasıdır. Jet A-1 yakıtının donma noktası yaklaşık -47°C'dir. Ticari yolcu uçakları genellikle 33.000 ila 42.000 feet arasında seyir yaptığından, bu yüksekliklerde dış hava sıcaklığı -50°C seviyelerine kadar düşebilmektedir.

  Kerosen bazlı yakıtlar bu sıcaklıklarda akışkanlığını koruyabilirken, diğer yakıt türleri performans kaybı yaşayabilmektedir. Bu nedenle modern jet motorlarında kerosen bazlı yakıtlar tercih edilmektedir.

  Ayrıca kerosen yüksek enerji yoğunluğuna sahiptir. Bu özellik uzun menzilli uçuşlarda daha fazla enerji elde edilmesini sağlayarak yakıt verimliliğini artırmaktadır.

Jet Yakıtı ile Havacılık Benzini Arasındaki Fark Nedir?

  Havacılıkta kullanılan yakıtlar motor tipine göre farklılık gösterir.

  AVGAS adı verilen havacılık benzini, piston motorlu uçaklarda kullanılmaktadır. Bu yakıt, otomobillerde kullanılan benzine benzese de havacılık standartlarına uygun olarak üretilmektedir.

  Jet A ve Jet A-1 gibi kerosen bazlı yakıtlar ise türbin motorlu uçaklarda kullanılmaktadır. Büyük yolcu uçakları, askeri jetler ve kargo uçakları bu yakıt türleriyle çalışmaktadır.

  Kısacası pistonlu uçaklar havacılık benzini kullanırken, jet motorlu uçaklar kerosen bazlı yakıt kullanmaktadır.

Jet Uçakları Kaç Litre Yakıt Alır?

  Uçakların yakıt kapasitesi modeline göre değişmektedir.

  Örneğin Boeing 747 tipi bir yolcu uçağının yakıt kapasitesi yaklaşık 136.000 litreye ulaşabilmektedir. Bu miktar yaklaşık 110 ton jet yakıtına karşılık gelmektedir.

  Uçağın boş ağırlığı yaklaşık 125 ton iken, yolcu ve kargo yükü ile birlikte toplam ağırlığı önemli ölçüde artmaktadır. Bu nedenle büyük yolcu uçakları oldukça yüksek miktarda yakıt taşıyabilmektedir.

Jet Uçakları Ne Kadar Yakıt Tüketir?

  Ticari yolcu uçakları uçuş sırasında oldukça yüksek miktarda yakıt tüketmektedir.

 Örneğin Boeing 747 tipi bir uçak, seyir sırasında saniyede yaklaşık 3,8 litre yakıt tüketebilmektedir. Bu da beş saatlik bir uçuş boyunca yaklaşık 68.000 litre yakıt harcanması anlamına gelmektedir.

Gerçek tüketim miktarı ise;

• Uçağın ağırlığı,
• Uçuş yüksekliği,
• Hava koşulları,
• Motor tipi,
• Uçuş mesafesi

gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir.

Sonuç

  Uçaklarda kullanılan yakıt türü, motor teknolojisi ve operasyonel ihtiyaçlara göre belirlenmektedir. Piston motorlu uçaklarda havacılık benzini kullanılırken, günümüzde ticari uçakların büyük bölümü Jet A-1 gibi kerosen bazlı yakıtlarla çalışmaktadır. Düşük donma noktası, yüksek enerji yoğunluğu ve güvenli kullanım özellikleri sayesinde kerosen bazlı yakıtlar modern havacılığın temel enerji kaynağı olmaya devam etmektedir.