Eski denizciler geminin pruvasına bir parça tahta veya başka bir yüzebilir nesne fırlatıp ardından geminin kıç tarafını geçmeden önce geçen süreyi hesaplayarak gemilerin ne kadar hızlı hareket edip, ne kadar mesafe katettiğini ölçebiliyorlardı.
İlerleyen zamanlarda ise parakete adı verilen pasta şeklinde kesilen tahta, oldukça uzun bir ip ve kum saati kullanılarak başka bir hız ölçme tekniği geliştirildi. Bir ucu gemiye, diğer ucu tahtaya bağlanan ipte 14.4 metre aralıklarla düğümler (knots) bulunuyordu. Tahta geminin kıç tarafından denize atılıyor, halatı elinde tutan denizci ise gemi ilerledikçe elinden akıp giden ipteki düğümleri sayıyordu. 30 saniyede boşalan bir kum saati kullanılarak, bir düğüm mesafesi olan 14,4 metreyi 30 saniyeye bölerek, bir düğümün saatte 1,85166 kilometreye, yani 1 deniz miline eşit olduğu hesaplandı. Örnek vermek gerekirse: 30 saniyede 5 düğüm ip gittiyse geminin hızı 5 knot olarak, yani katettiği mesafe ise saatte 5 deniz mili olarak hesaplanıyordu.
Birkaç yıl boyunca, çeşitli ülkeler arasında, Dünya'nın çevresine dayanan bir deniz milinin kesin ölçümü konusunda anlaşmazlıklar vardı. 1929'da, uluslararası deniz mili 6,076 feet (yaklaşık 1852 metre) olarak standardize edildi; 1954 yılında ise Amerika Birleşik Devletleri tarafından da kabul edilmiştir. Bir deniz mili, karadaki bir milden farklıdır. Karadaki bir mil yürüme mesafesine bağlıdır. Romalılar ilk olarak bir kara milini 1000 adım tanımladılar; 1593 yılında Kraliçe I. Elizabeth tarafından bir kara mili şu anki 5,280 feet ölçüsüne ayarlanmıştır.
Hız Ölçümleri çok farklı yöntemler kullanılarak yapılabilmektedir. Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS) ile belirli süre aralığındaki konum değişiklikleri uydular vasıtasıyla tespit edilerek hız hesaplanabiliyor. Chernikeff Paraketesi, geminin karinasından indirilen ucunda pervane bulunan bir parakete, pervanenin dönüş hızına göre geminin hızını tespit eder. Gemi 1 deniz mili yol katettiğinde pervane 4500 devir yapar. Basınç Paraketesi, gemi hareketsizken karina altındaki su basıncı ile hareketliyken ölçülen su basıncının farkını kullanır. Bu fark geminin hızının karesiyle doğru orantılıdır. Elektromanyetik Parakete, deniz suyunun iletkenliğinden faydalanarak ölçüm yapar. Paraketenin ucunda bulunan elektrotların voltajı geminin bordasından akan suyun hızına bağlı olarak değişir. Doppler Parakete, deniz suyuna ses dalgaları gönderek, ses dalgalarının geri dönüş süresini hesaplayarak hız ölçümü yapar. Sesin su altındaki hızı derinlik arttıkça azalır. Bu sebeple ses dalgaları 200 metre derinlikten öteye gidememektedir.
Yorum Gönder