Daha önceki yazılarımızda seperetörlerden bahsetmiştik bu yazımızda ise gemide tatlı su nasıl üretilir bahsedeceğiz.
Evaporatör Nedir? Gemilerde Tatlı Su Nasıl Üretilir?
Gemilerde en temel ihtiyaçların başında tatlı su gelmektedir. Tatlı su; mürettebatın günlük ihtiyaçlarında, makine dairesi sistemlerinde, kazan besleme suyunda ve çeşitli temizlik işlemlerinde kullanılmaktadır. Deniz suyu ise içerdiği tuz ve mineraller nedeniyle doğrudan bu amaçlar için kullanılamaz.
Uzun süre denizde kalan gemilerde sürekli olarak tatlı su ihtiyacı ortaya çıktığından, gemilerde tatlı su üretmek amacıyla evaporatör sistemleri kullanılmaktadır.
Evaporatör Nedir?
Evaporatör, deniz suyundan tatlı su elde etmek amacıyla kullanılan bir su üretim sistemidir.
Gemilerde bulunan evaporatörler sayesinde deniz suyu buharlaştırılır, tuz ve diğer yabancı maddeler ayrıştırılır ve elde edilen saf su geminin tatlı su tanklarında depolanır.
Evaporatörün yetersiz kaldığı veya arızalandığı durumlarda geminin tatlı su tanklarında bulunan stok su kullanılmaktadır. Uzun seferlerde ihtiyaç duyulması halinde limanlarda tatlı su ikmali de yapılabilmektedir.
Evaporatör Nasıl Çalışır?
Evaporatörler vakum prensibinden yararlanarak çalışır.
Normal atmosfer basıncında su 100 °C'de kaynarken, evaporatör içerisinde oluşturulan düşük basınç sayesinde deniz suyu yaklaşık 50-60 °C sıcaklıkta kaynatılabilmektedir.
Sistem genel olarak şu aşamalardan oluşur:
- Deniz suyu evaporatöre alınır.
- Vakum ortamında suyun kaynama noktası düşürülür.
- Isıtılan deniz suyu buharlaşır.
- Oluşan buhar demister bölümünden geçirilerek tuz damlacıklarından arındırılır.
- Buhar kondenser bölümünde yoğunlaştırılır.
- Elde edilen saf su distilat pompası ile salinometreye gönderilir.
- Tuzluluk değeri uygun ise tatlı su tankına basılır.
- Tuzluluk yüksek ise sistem tarafından tekrar denize veya sisteme yönlendirilir.
Bu işlem sayesinde deniz suyundan tatlı su elde edilmiş olur.
Salinometre Nedir?
Salinometre, üretilen suyun tuzluluk oranını ölçen cihazdır.
Evaporatörden çıkan suyun içerisindeki tuz miktarı belirlenen sınırların üzerindeyse sistem alarm verir ve suyun tatlı su tankına gönderilmesini engeller.
Böylece tanklara yalnızca uygun kalitede su gönderilir.
Gemilerde Tatlı Su Üretim Yöntemleri
Buharlaştırma (Evaporatör)
Ticari gemilerde en yaygın kullanılan yöntemdir.
Avantajları:
- Güvenilir çalışma
- Düşük işletme maliyeti
- Uzun ekipman ömrü
Ters Ozmoz (Reverse Osmosis)
Günümüzde özellikle yolcu gemileri, kruvaziyer gemiler ve bazı özel amaçlı gemilerde kullanılmaktadır.
Bu yöntemde deniz suyu yüksek basınç altında özel membranlardan geçirilerek tuzdan arındırılır.
Avantajları:
- Yüksek üretim kapasitesi
- Daha kompakt sistem
Dezavantajları:
- Yüksek bakım maliyeti
- Membran değişim maliyetleri
- Deniz suyu kalitesine karşı hassasiyet
Bu nedenle ticari yük gemilerinde evaporatör sistemleri daha yaygın kullanılmaktadır.
Evaporatör Suyu İçilebilir mi?
Evaporatörden elde edilen su teknik olarak içilebilir nitelikte olsa da içerisinde doğal minerallerin büyük kısmı bulunmamaktadır.
Bu nedenle uzun süre yalnızca saflaştırılmış su tüketilmesi önerilmez.
Gemilerde içme suyu kalitesinin korunması amacıyla genellikle:
- Mineral dengesi sağlanır,
- Klorlama işlemi uygulanır,
- Düzenli su analizleri yapılır.
Böylece mürettebatın güvenli şekilde su tüketmesi sağlanır.
Evaporatör Arızaları
Gemilerde sık karşılaşılan evaporatör arızaları şunlardır:
- Enjektörün kirlenmesi
- Vakum kaybı
- Deniz suyu pompası arızası
- Tatlı su (distilat) pompası arızası
- Isıtma sıcaklığının yetersiz olması
- Salinometre arızası
- Plakalı tip evaporatörlerde conta hasarları
- Kondenser kirlenmesi
- Kireçlenme ve tortu oluşumu
Bu arızalar evaporatörün verimini düşürebilir veya sistemin tamamen durmasına neden olabilir.
Sonuç
Evaporatör, deniz suyundan tatlı su üretilmesini sağlayan önemli bir gemi yardımcı makinesidir. Vakum altında deniz suyunu buharlaştırarak çalışan bu sistem sayesinde uzun seferlerde mürettebatın ve geminin tatlı su ihtiyacı karşılanmaktadır. Günümüzde ticari gemilerde en yaygın kullanılan tatlı su üretim yöntemlerinden biri olmaya devam etmektedir.
Yorum Gönder