Fly By Wire Sistemi Nedir?

  

  İlk zamanlarda uçakların kontrol edilebilmesi için kontrol kumandalarından elevator, rudder ve aileronlara uzanan gergin çelik kablolar kullanılırdı. Stres altında olan halatların zamanla aşınıp kopması durumunda ise kontrol kaybına yol açıyordu. Ayrıca kas gücüne dayalı bu sistem pilotların da yorulmasına sebep oluyordu.

   İlerleyen zamanlarda bu kablolar yerlerini hidrolik sistemlere bıraktı. Böylece hem daha güvenli ve daha az kas gücü gerektiren sisteme geçildi. Bu sistem, çelik kablolarda olduğu pilotun yönlendirmelerini direkt olarak elevator, rudder ve aileronlara iletir. Yani direkt olarak bağlıdır. 

Fly By Wire Nedir? 

  Daha önceki yazılarımızda Airbus ve ürettiği uçak modellerinden bahsetmiştik. Fly by wire sistemini yolcu uçaklarında kullanan ilk modelin Airbus A320 olduğunu o içeriğimize ulaşarak öğrenebilirsiniz. 

 Fly By Wire, pilotun yönlendirmelerinin direkt olarak elevator, rudder ve aileronlara iletilmediği sistemdir. Yani manuel uçuş kontrol mekanizmalarının elektronik ara yüzler kullanılarak kontrol edildiği modern uçuş kontrol sistemidir.

 Pilot tarafından sidestick e (lövye) uygulanan kuvvet sidestickce tarafından algılanır ve bu algılanan hareket elektrik sinyallerine çevrilir. Çevrilen sinyaller uçuş bilgisayarına gönderilir. Uçuş bilgisayarı algıladığı bu komutu elektrik telleri aracılığı ile yine elektrik olarak kumana yüzeyine bağlı olan servomotorlara gönderir ve yarı elektrikli yarı mekanik olan bu servomotorlar elektirik sinyali mekanik hareketine çevirerek kumanda ettikleri uçuş kumanda yüzeyini hıza, irtifaya, ağırlığa, hava durumuna vb. gibi bir çok veriye göre en ideal oranda kumanda yüzeyin hareket ettirirler.

  Örnek olarak; düşük hızda ilerleyen bir uçakta pilot lövyeyi %100 oranında yukarı çektiğinde sistem uçağın verilerini hesaplar ve hesaplamalar sonucunda mümkün olan en ideal açı ile tırmanmaya başlar. Uçak %100 lövye çekiminde 50 derece kaldırıyorsa fly by wire sistemi uçağın "Stall" durumuna girmesini engellemek için burnu 20 derece kaldırabilir. 

  Modern savaş uçaklarının neredeyse tamamı bu sistemi kullanır. Airbus A320, A330, A340, A350, A380 modellerinde kullanırken, Boeing 777 ve 787 modellerinde kullanmaktadır.